Garis Panduan CDM Edisi 2026: Panduan Pematuhan dari Konsep hingga Penyerahan

Siri CDM 2026 — Topik 1 daripada 52. Artikel ini ialah panduan industri umum dan hendaklah dibaca bersama teks undang-undang serta arahan JKKP yang berkuat kuasa.

Jawapan ringkas

Garis Panduan bagi Peraturan-Peraturan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (Kerja Pembinaan) (Reka Bentuk dan Pengurusan) 2024, Edisi 2026 menerangkan kaedah pelaksanaan Peraturan CDM yang berkuat kuasa pada 1 Jun 2024. Perubahan utamanya ialah keselamatan dan kesihatan pekerjaan tidak lagi boleh dianggap sebagai urusan di tapak pembinaan semata-mata. Risiko perlu dihapuskan atau dikurangkan ketika skop, peruntukan kewangan, tempoh, reka bentuk, kaedah pembinaan dan keperluan penyenggaraan masih boleh dipengaruhi. Klien, pereka bentuk dan kontraktor perlu menyelaras keputusan serta menyediakan bukti yang boleh digunakan oleh pihak berkaitan pada peringkat seterusnya.

Mengapa panduan ini penting kepada industri

Peraturan CDM meletakkan pengurusan risiko di sepanjang kitar hayat projek. Fasa prapembinaan merangkumi tempoh reka bentuk atau persediaan—dan boleh berterusan ketika pembinaan jika reka bentuk berubah. Oleh itu, kelulusan lukisan bukan titik tamat pengurusan risiko reka bentuk.

Garis panduan JKKP Edisi 2026 mempunyai empat fungsi utama:

1. menjadi rujukan pelaksanaan Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 [Akta 514] dan Peraturan CDM;
2. membantu pegawai penguat kuasa menjalankan tanggungjawab;
3. membantu setiap pemegang kewajipan memahami tanggungjawab masing-masing; dan
4. menggantikan garis panduan pengurusan industri pembinaan tahun 2017 dan 2020 sebagai rujukan semasa.

Panduan ini bukan sekadar senarai peraturan. Ia menerangkan hubungan antara Maklumat Prapembinaan (PCI), Pelan Fasa Pembinaan (CPP), Pentaksiran Risiko Reka Bentuk (DRA) dan Fail Keselamatan dan Kesihatan supaya maklumat risiko disampaikan dengan teratur dari satu peringkat projek ke peringkat yang berikutnya.

Rajah 1: Empat pintu kawalan dan bukti pematuhan yang bergerak bersama projek.

Siapa yang perlu bertindak

• Klien menentukan hasil projek, masa, dana dan aturan pengurusan. Klien perlu memastikan pihak yang sesuai dilantik dan maklumat yang relevan tersedia.
• Pereka bentuk kerja pembinaan (CWD) termasuk pihak yang menyediakan atau mengubah lukisan, spesifikasi, senarai kuantiti, bahan, loji atau pengiraan reka bentuk. Kontraktor dan klien juga boleh menjadi pereka bentuk apabila mereka membuat keputusan reka bentuk.
• Pereka bentuk prinsipal kerja pembinaan (PCWD) menyelaras perkara keselamatan dan kesihatan semasa fasa prapembinaan apabila lebih daripada seorang kontraktor terlibat atau dijangka terlibat.
• Kontraktor prinsipal kerja pembinaan (PCWC) merancang, mengurus, memantau dan menyelaras fasa pembinaan.
• Kontraktor kerja pembinaan (CWC) mengawal risiko daripada kerja sendiri serta bekerjasama dengan pihak lain.
• Pekerja dan orang bekerja sendiri perlu menerima maklumat, arahan, latihan dan peluang untuk terlibat dalam keputusan yang memberi kesan kepada kerja mereka.

Nama jawatan dalam organisasi tidak menentukan kewajipan seseorang secara automatik. Aktiviti yang dilaksanakan dan tahap kawalan sebenar perlu dikenal pasti. Sebagai contoh, kontraktor reka dan bina yang mengubah sambungan keluli turut menjalankan fungsi pereka bentuk, selain fungsi sebagai kontraktor.

Aliran pematuhan projek

1. Tentukan skop CDM seawal idea projek

Rekod mengapa kerja dicadangkan termasuk atau tidak termasuk dalam takrif projek dan kerja pembinaan. Takrif kerja pembinaan adalah luas: pembinaan, pengubahan, pemasangan, pentauliahan, pengubahsuaian, pembaikpulihan, kerja tertentu bagi penyenggaraan, penyahtauliahan, perobohan, penyediaan tapak, pemasangan elemen pasang siap dan perkhidmatan mekanikal atau elektrikal kekal boleh termasuk.

2. Petakan pemegang kewajipan

Sediakan matriks satu halaman yang menyatakan organisasi, fungsi CDM, individu yang bertanggungjawab, kuasa membuat keputusan dan dokumen atau hasil kerja yang perlu diserahkan. Semak semula matriks ini apabila pakej kerja, kontrak atau reka bentuk berubah.

3. Wujudkan aturan pengurusan yang boleh diuji

Tetapkan mesyuarat penyelarasan dan titik kelulusan yang jelas, bukan sekadar bergantung pada dasar umum. Antara titik kelulusan yang praktikal ialah kelulusan ringkasan kehendak klien, penerimaan PCI, penyelesaian risiko reka bentuk kritikal, kebenaran memulakan kerja, semakan selepas perubahan dan penerimaan Fail Keselamatan dan Kesihatan.

4. Kumpulkan dan keluarkan PCI yang boleh digunakan

PCI perlu relevan, pada tahap perincian yang wajar dan berkadaran dengan risiko. Ia boleh merangkumi rekod utiliti, keadaan tanah, struktur sedia ada, bahan berbahaya, kekangan operasi, akses, trafik, bahaya reka bentuk dan maklumat daripada fail keselamatan dan kesihatan sedia ada. Senarai dokumen tanpa menjelaskan jurang maklumat tidak mencukupi.

5. Gunakan Prinsip Am Pencegahan dalam reka bentuk

Utamakan penghapusan bahaya. Jika tidak munasabah, kurangkan risiko pada punca dan pilih perlindungan kolektif sebelum bergantung kepada prosedur atau PPE. Keputusan serta pilihan yang ditolak perlu direkodkan secara ringkas supaya pasukan seterusnya memahami asasnya.

6. Pastikan CPP sedia sebelum pembinaan bermula

CPP perlu khusus kepada projek dan menerangkan bagaimana kerja akan diurus, termasuk penyelarasan kontraktor, risiko utama, kebajikan, induksi, trafik, kecemasan dan pemantauan. CPP mesti berubah apabila susunan kerja atau bahaya berubah.

7. Bina Fail Keselamatan dan Kesihatan semasa projek berjalan

Jangan tunggu sehingga peringkat penyerahan. Tentukan pemilik fail, format, struktur simpanan, kaedah penamaan dokumen, kawalan versi serta proses penerimaan. Simpan maklumat yang berguna untuk kerja pembinaan atau penyenggaraan pada masa hadapan—bukan semua rekod projek tanpa tapisan.

8. Kawal perubahan sebagai kitaran prapembinaan baharu

Apabila berlaku perubahan reka bentuk semasa pembinaan, aktifkan semula semakan PCI, DRA, penyelarasan PCWD–PCWC, CPP dan kandungan Fail Keselamatan dan Kesihatan yang berkaitan. Jangan lepaskan perubahan terus ke tapak hanya melalui arahan lisan.

Bukti minimum yang patut tersedia

Dokumen elektronik diterima apabila boleh diperoleh atau dihasilkan semula apabila diperlukan serta dilindungi daripada kehilangan atau campur tangan tanpa kebenaran.

Contoh praktikal: gudang logistik di Selangor

Situasi. Sebuah syarikat selaku klien merancang pembinaan gudang dua tingkat yang dilengkapi ruang pejabat dan sistem solar di atas bumbung. Operasi penghantaran perlu dimulakan dalam tempoh yang singkat. Jadual tender asal membenarkan reka bentuk terperinci dan kerja tanah dilaksanakan secara bertindih.

Risiko awal. Pasukan mengenal pasti kabel bawah tanah, tanah lembut, pergerakan lori berhampiran jalan awam, kerja pemasangan struktur pasang siap, kerja tepi bumbung dan akses penyenggaraan panel solar.

Keputusan reka bentuk. PCWD mengadakan bengkel DRA bersama jurutera struktur, arkitek, pereka M&E dan bakal PCWC. Laluan servis solar dialihkan menjauhi tepi, titik sauh penyenggaraan ditentukan dalam reka bentuk, zon pengangkatan elemen pasang siap dipisahkan daripada laluan pekerja, dan ruang untuk sistem sokongan pengorekan dimasukkan dalam pelan logistik.

Keputusan klien. Klien menambah tempoh mobilisasi bagi membolehkan pengesahan utiliti dan penyediaan reka bentuk kerja sementara. PCI dikeluarkan bersama daftar jurang maklumat, dan bukan sekadar satu himpunan lukisan. Kebenaran memulakan kerja pengorekan ditangguhkan sehingga CPP menerangkan sistem sokongan pengorekan, kawalan air, laluan masuk dan keluar, keperluan pemeriksaan serta tindakan selepas hujan.

Perubahan semasa pembinaan. Pembekal mencadangkan unit solar yang lebih berat. Perubahan itu tidak terus diluluskan untuk pemasangan. Jurutera menyemak kapasiti struktur, PCWD mengemas kini DRA, PCWC menyemak pelan pengangkatan dan kawalan bumbung, manakala maklumat beban dan akses dimasukkan dalam Fail Keselamatan dan Kesihatan.

Hasil yang perlu dapat dibuktikan. Projek mempunyai rekod jejak audit bermula daripada ringkasan kehendak klien sehingga lukisan, CPP dan fail penyerahan. Audit bukan sekadar menemui borang; audit boleh mengenal pasti pihak yang membuat keputusan, perubahan risiko, kawalan yang dipilih dan pihak yang menerima maklumat.

Kesilapan lazim

1. Menyerahkan semua urusan CDM kepada pegawai keselamatan tapak walaupun keputusan risiko dibuat lebih awal oleh klien dan pereka bentuk.
2. Melantik PCWD atau PCWC terlalu lewat, selepas keputusan penting berkaitan reka bentuk dan jadual pelaksanaan telah dimuktamadkan.
3. Menganggap fasa prapembinaan tamat apabila kerja fizikal bermula.
4. Menggunakan HIRARC tapak sebagai pengganti penilaian risiko reka bentuk.
5. Menyediakan PCI sebagai longgokan dokumen tanpa indeks, keutamaan atau jurang maklumat.
6. Menggunakan CPP generik yang tidak berubah mengikut fasa kerja.
7. Menghasilkan Fail Keselamatan dan Kesihatan pada minggu terakhir projek.

Semakan 30 minit untuk mesyuarat projek seterusnya

• Adakah projek dan aktiviti kita termasuk dalam skop Peraturan CDM?
• Siapakah klien, CWD, PCWD, CWC dan PCWC berdasarkan kerja sebenar?
• Adakah setiap pihak mempunyai masa, sumber, keupayaan dan kuasa yang mencukupi?
• Apakah tiga risiko yang masih boleh dihapuskan melalui keputusan reka bentuk?
• Apakah maklumat kritikal yang belum ada dalam PCI, dan siapa akan mendapatkannya?
• Apakah syarat yang mesti dipenuhi sebelum kerja pembinaan bermula?
• Bagaimanakah perubahan reka bentuk diterima, dinilai, diluluskan dan disampaikan?
• Siapakah pemilik Fail Keselamatan dan Kesihatan dan apakah kandungan yang sudah diterima?

Jika pasukan tidak boleh menunjukkan jawapan dan buktinya, jadikan jurang tersebut sebagai tindakan bernama dengan pemilik dan tarikh tutup.

Rujukan pematuhan

1. Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia, Garis Panduan bagi Peraturan-Peraturan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (Kerja Pembinaan) (Reka Bentuk dan Pengurusan) 2024, Edisi 2026, khususnya Skop dan Pemakaian, Peraturan 1–3, Bahagian II–V dan Jadual Pertama.
2. Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 — Akta 514, edisi JKKP 2026.
3. Peraturan CDM 2024 — P.U. (A) 147/2024.
4. JKKP, Soalan-Soalan Lazim berkaitan Peraturan CDM 2024, kemas kini 29 Ogos 2024.

Panduan ini ialah penerangan industri umum. Keperluan sebenar hendaklah disahkan terhadap teks undang-undang, arahan JKKP dan keadaan khusus projek.