Tafsiran CDM 3: Siapa Klien, Pereka Bentuk dan Kontraktor?

Siri CDM 2026 — Topik 5 daripada 52. Artikel ini ialah panduan industri umum dan hendaklah dibaca bersama teks undang-undang serta arahan JKKP yang berkuat kuasa.

Peranan CDM ditentukan oleh fungsi dan kawalan sebenar, bukan nama jawatan atau tajuk kontrak. Peraturan 3 mentakrifkan klien sebagai prinsipal atau orang yang baginya projek dijalankan; pereka bentuk kerja pembinaan (CWD) sebagai orang yang menyediakan, mengubah suai, mengatur atau mengarah penyediaan reka bentuk dalam penjalanan perniagaan; dan kontraktor kerja pembinaan (CWC) sebagai orang yang membina, menjalankan, mengurus atau mengawal kerja pembinaan dalam penjalanan perniagaan.

Pereka bentuk prinsipal kerja pembinaan (PCWD) dan kontraktor prinsipal kerja pembinaan (PCWC) pula ialah CWD dan CWC yang dilantik secara bertulis oleh klien apabila lebih daripada satu CWC terlibat atau boleh dijangka terlibat pada bila-bila masa.

Lima peranan, lima ujian

• Klien: Siapa memutuskan apa, di mana, bila dan oleh siapa projek dibuat; memberi tugas reka bentuk/pembinaan; mengetuai perolehan; dan membuat pelantikan?
• CWD: Siapa menyediakan atau mengubah lukisan, spesifikasi, senarai kuantiti, spesifikasi loji/bahan atau pengiraan?
• PCWD: CWD manakah yang dilantik dan mempunyai kawalan atas fasa prapembinaan?
• CWC: Siapa membina, menjalankan, mengurus atau mengawal kerja pembinaan?
• PCWC: CWC manakah yang dilantik untuk memimpin fasa pembinaan bagi projek berbilang kontraktor?

Satu organisasi boleh memegang lebih daripada satu peranan. Namun kewajipan tidak bercantum atau hilang; organisasi perlu menunjukkan pasukan, kuasa, sumber dan hasil kerja bagi setiap fungsi.

Bila pelantikan prinsipal diperlukan

Jika lebih daripada satu CWC terlibat, atau boleh dijangka dengan sewajarnya akan terlibat pada bila-bila masa, klien hendaklah melantik secara bertulis PCWD dan PCWC secepat yang boleh dipraktikkan sebelum fasa pembinaan bermula. Jika klien gagal membuat pelantikan, Peraturan 7 menetapkan kesan khusus kepada klien. Oleh itu, jangan menunggu kontraktor kedua berada di tapak; nilai rantaian bekalan dan pakej kerja sejak perolehan.

Contoh praktikal — kontraktor reka dan bina mengubah sambungan keluli

Contoh rekaan untuk panduan, bukan laporan kejadian sebenar. Kontraktor reka dan bina bagi sebuah gudang di Johor mencadangkan sambungan keluli alternatif untuk mempercepat pemasangan. Walaupun dinamakan “kontraktor”, tindakannya mengubah spesifikasi dan pengiraan reka bentuk menjadikannya CWD bagi perubahan itu, di samping fungsi CWC.

Klien dan PCWD merekodkan pertindihan peranan. Kontraktor menamakan jurutera yang bertanggungjawab, menyediakan pengiraan dan DRA, serta menyerahkan andaian pemasangan dan risiko baki kepada PCWD. PCWD menyelaras antara muka dengan struktur utama; PCWC mengemas kini kaedah kerja, urutan pengangkatan dan taklimat. Perubahan hanya dilepaskan selepas semakan, kelulusan dan kawalan versi selesai.

Tindakan pematuhan

1. Senaraikan semua organisasi dan aktiviti sebenar.
2. Padankan setiap fungsi kepada takrif Peraturan 3.
3. Kenal pasti pertindihan dan jurang; jangan anggap kontrak memindahkan kewajipan undang-undang.
4. Buat pelantikan bertulis dengan skop, tempoh, kuasa, sumber, antara muka dan hasil kerja.
5. Wujudkan matriks RACI/antara muka bagi PCI, DRA, CPP, perubahan reka bentuk dan Fail K&K.
6. Kaji semula peta peranan apabila skop, rantaian bekalan atau kawalan berubah.

Bukti yang perlu disimpan

• ringkasan klien dan carta organisasi projek;
• matriks peranan berasaskan fungsi;
• pelantikan bertulis PCWD/PCWC dan bukti penerimaan;
• penilaian kemahiran, pengetahuan, pengalaman dan keupayaan organisasi;
• terma rujukan, kuasa keputusan dan hasil kerja;
• minit penyelarasan, log perubahan dan rekod penyerahan maklumat;
• pemantauan munasabah klien terhadap pematuhan PCWD dan PCWC.

Kegagalan yang kerap berlaku

• menggunakan gelaran “perunding” atau “subkontraktor” sebagai alasan bahawa pihak itu bukan CWD/CWC;
• kontraktor mengubah bahan atau sambungan tanpa mengakui fungsi reka bentuk;
• surat pelantikan tidak menerangkan kawalan atau hasil kerja;
• PCWD dilantik selepas pembinaan bermula;
• klien menganggap pelantikan memindahkan semua kewajipannya;
• organisasi memegang dua peranan tetapi hanya menyediakan sumber untuk satu.

Senarai semak

• [ ] Klien sebenar dikenal pasti berdasarkan keputusan dan kawalan.
• [ ] Semua pembuat atau pengubah reka bentuk direkodkan sebagai CWD yang berkenaan.
• [ ] Semua pihak yang mengurus atau mengawal kerja dikenal pasti sebagai CWC.
• [ ] Keperluan PCWD/PCWC diuji sejak perolehan.
• [ ] Pelantikan bertulis menetapkan skop, kuasa dan hasil kerja.
• [ ] Pertindihan peranan serta antara muka direkodkan.
• [ ] Klien terus menyemak prestasi dan perkiraan projek.

Rujukan utama

• JKKP — Garis Panduan CDM Edisi 2026
• Peraturan-Peraturan KKP (Kerja Pembinaan) (Reka Bentuk dan Pengurusan) 2024, Peraturan 3, 4, 7 dan 8
• Akta Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan 1994 (Akta 514)

Rujuk teks rasmi semasa. Artikel ini ialah panduan industri umum, bukan nasihat undang-undang.