PCWC 1: Merancang, Mengurus, Memantau dan Menyelaras Tapak

Jawapan ringkas

Kontraktor prinsipal kerja pembinaan (PCWC) tidak memenuhi peranannya hanya dengan menyediakan pelan fasa pembinaan atau mengumpulkan laporan kontraktor. Peraturan 15(1) menghendaki PCWC merancang, mengurus dan memantau fasa pembinaan serta menyelaras hal ehwal keselamatan dan kesihatan untuk memastikan, setakat yang boleh dipraktikkan, kerja dijalankan tanpa risiko kepada keselamatan dan kesihatan. Dalam amalan, keputusan tentang urutan, lokasi, sumber dan kerja serentak mesti diterjemahkan kepada kawalan yang boleh diperiksa. Apabila keadaan berubah atau kawalan gagal, pasukan perlu bertindak, menyemak perkiraan dan mengesahkan pembetulan sebelum kerja terjejas diteruskan. Bukti perlu menunjukkan apa yang berlaku di tapak, bukan sekadar apa yang dirancang.

Mengapa kawalan setiap kontraktor sahaja tidak mencukupi

Di tapak yang mempunyai beberapa pakej kerja, satu aktiviti boleh mengubah keadaan bagi pihak lain. Kimpalan mungkin dirancang dengan baik oleh satu kontraktor, tetapi penghantaran bahan mudah terbakar oleh kontraktor lain boleh menjadikan kawasan itu tidak lagi sesuai. Kerja di aras atas pula boleh menjejaskan pekerja di bawah walaupun kedua-dua penyelia memegang kaedah kerja masing-masing.

Masalahnya bukan semata-mata kekurangan dokumen. Maklumat tentang masa, lokasi, sempadan kawalan dan perubahan tidak semestinya sampai kepada orang yang membuat keputusan. PCWC perlu menyatukan maklumat itu dan menyelesaikan percanggahan. Mesyuarat penyelarasan yang hanya mencatat kemajuan tanpa keputusan keselamatan tidak menutup jurang tersebut.

Dalam projek di premis yang masih beroperasi, kakitangan klien, pelawat dan orang awam juga boleh terjejas. Laluan kecemasan, bekalan tenaga, penghantaran dan akses penyenggaraan mungkin dikongsi. Oleh itu, sempadan tanggungjawab perlu jelas tetapi tidak boleh menjadi alasan untuk mengabaikan kesan kerja terhadap kawasan bersebelahan. Penyelarasan mesti menghubungkan pengurus projek, penyelia pakej dan pengendali premis.

Asas undang-undang dan batas peranan

Istilah statutori yang digunakan ialah kontraktor prinsipal kerja pembinaan. Peraturan 7 mengatur pelantikan apabila terdapat lebih daripada seorang kontraktor kerja pembinaan atau keadaan itu boleh dijangka dengan sewajarnya. Peranan ini berkaitan kawalan serta penyelarasan fasa pembinaan, bukan sekadar nama dalam carta organisasi.

Peraturan 15(1) mengekalkan kelayakan setakat yang boleh dipraktikkan. Artikel ini tidak menukarkannya kepada jaminan bahawa semua risiko boleh dihapuskan. Pada masa yang sama, kelayakan tersebut bukan alasan untuk menerima kawalan yang tidak dilaksanakan atau membiarkan percanggahan kerja tanpa tindakan.

Peraturan 15(2)(a) menghendaki prinsip am pencegahan diambil kira apabila memutuskan aspek reka bentuk, teknikal dan organisasi bagi kerja serentak atau berturut-turut, serta anggaran masa untuk menyiapkan kerja. Peraturan 15(2)(b)–(d) meliputi kerjasama antara kontraktor, penyelarasan pematuhan undang-undang, prinsip am pencegahan, Bahagian IV dan, sekiranya diperlukan, pelan fasa pembinaan. Peraturan 15(2)(f) pula menghendaki kerjasama serta perkongsian maklumat relevan dengan pereka bentuk prinsipal kerja pembinaan (PCWD).

Peraturan 15 turut merangkumi induksi, pencegahan akses tanpa kebenaran dan kemudahan kebajikan. Perkara itu kekal sebahagian daripada kewajipan PCWC walaupun artikel ini menumpukan kitaran pengurusan dan penyelarasan. Peraturan 17(1)(b)–(c) pula mengekalkan kewajipan kontraktor terhadap kerja sendiri, arahan yang berkenaan dan bahagian pelan fasa pembinaan yang relevan. Penyelarasan PCWC tidak memadamkan kewajipan kontraktor lain.

Perenggan 110–119 garis panduan JKKP menghuraikan perancangan, sumber, penyeliaan dan pemantauan. Langkah operasi di bawah ialah cara praktikal melaksanakan pengurusan; ia bukan dakwaan bahawa undang-undang mewajibkan satu aplikasi, borang permit atau mesyuarat harian yang seragam bagi setiap projek.

Lapan langkah menghubungkan pelan dengan kerja sebenar

1. Tetapkan tanggungjawab dan kuasa membuat keputusan. Namakan pihak yang menyelaras kawasan, menyemak percanggahan jadual, mengawal akses dan mengesahkan pembetulan. Tentukan saluran untuk isu yang penyelia tidak boleh selesaikan sendiri. Pastikan kuasa menghentikan aktiviti yang tidak selamat difahami dalam perkiraan projek, termasuk siapa menilai syarat untuk menyambung kerja. Elakkan keadaan semua orang boleh menandatangani borang tetapi tiada siapa menjaga keputusan. Semak juga pengganti semasa cuti atau pertukaran syif. Ini cadangan pengurusan yang perlu dipadankan dengan struktur organisasi dan kewajipan sebenar, bukan pemindahan keseluruhan tanggungjawab PCWC kepada seorang pegawai keselamatan.
2. Bina gambaran kerja mengikut masa dan lokasi. Gabungkan jadual kontraktor dengan susun atur tapak semasa, kawasan simpanan, laluan trafik dan operasi premis. Kenal pasti aktiviti yang boleh menjejaskan satu sama lain, termasuk kerja berturut-turut yang meninggalkan bahaya kepada pasukan seterusnya. Semak perubahan sebelum mesyuarat menjadi laporan semalam sahaja. Bagi setiap pertindihan, rekodkan keputusan: hapuskan keperluan kerja berbahaya jika boleh, ubah kaedah, pisahkan masa atau lokasi, atau tetapkan kawalan tambahan yang sesuai. Jangan menganggap dua warna berbeza pada pelan sudah membuktikan pengasingan berkesan. Sempadan dan keadaan sebenar perlu diperiksa.
3. Padankan sumber dengan kawalan yang diperlukan. Semak penyeliaan, keupayaan pekerja, loji, kelengkapan, masa persediaan dan bantuan teknikal. Jadual yang hanya memperuntukkan masa aktiviti utama boleh mengabaikan pemasangan penghadang, pengasingan tenaga, pemeriksaan dan pemulihan kawasan. Jika sumber tidak tersedia, ubah perkiraan sebelum kerja bermula; jangan menggantikan kawalan yang diperlukan dengan arahan “lebih berhati-hati”. Perenggan 112–114 garis panduan menekankan usaha yang berkadaran dengan saiz, kemajuan dan risiko projek serta keupayaan pihak yang dilantik. Semakan sumber hendaklah berdasarkan aktiviti sebenar, bukan bilangan kakitangan dalam laporan bulanan semata-mata.
4. Terjemahkan pelan fasa pembinaan kepada arahan yang boleh digunakan. Pelan fasa pembinaan (CPP) perlu dihubungkan dengan penilaian risiko, kaedah kerja, pelan lokasi dan aturan projek yang relevan. Nyatakan versi serta tempat dokumen boleh diperoleh. Terangkan perubahan kepada penyelia dan pekerja dalam bahasa yang difahami, kemudian semak kefahaman melalui soalan tentang tindakan sebenar. Kehadiran taklimat tidak semestinya membuktikan kefahaman. Jika projek menggunakan permit kerja, pastikan permit merujuk keadaan dan aktiviti tertentu. Permit ialah alat kawalan dalam perkiraan yang sesuai; tandatangan tidak menjadikan kawasan selamat secara automatik atau menggantikan pemeriksaan.
5. Selesaikan percanggahan sebelum memberi laluan kepada aktiviti. Penyelia pakej perlu berkongsi perubahan penghantaran, bahan, kaedah, tenaga dan kawasan kerja. PCWC menentukan tindakan penyelarasan bersama pihak berkaitan, bukan sekadar meminta setiap kontraktor “urus sendiri”. Jika keputusan memerlukan semakan reka bentuk, dapatkan input PCWD dan pereka bentuk yang relevan. Jangan membuat keputusan kapasiti struktur atau pengasingan teknikal di luar keupayaan pasukan. Rekodkan perkara yang masih belum disahkan dan kerja yang terjejas. Bagi premis beroperasi, libatkan wakil klien yang boleh mengesahkan keadaan operasi, bukannya menganggap semua peralatan berhenti selepas waktu pejabat.
6. Periksa pelaksanaan di tempat kerja. Pilih pemeriksaan berdasarkan risiko, perubahan dan pengalaman kegagalan kawalan. Lihat sama ada laluan bebas, penghadang berada pada lokasi betul, aktiviti tidak serasi telah dipisahkan dan pekerja menggunakan maklumat semasa. Tanya penyelia apa yang akan menyebabkan kerja dihentikan atau disemak semula. Gabungkan pemeriksaan fizikal dengan semakan dokumen; salah satunya sahaja boleh memberikan gambaran tidak lengkap. Perenggan 117 membezakan pendekatan proaktif dan reaktif. Pemeriksaan pencegahan tidak perlu menunggu kejadian, manakala siasatan kejadian perlu membawa kepada kawalan yang lebih berkesan, bukan mencari pihak untuk dipersalahkan sahaja.
7. Tutup tindakan dengan bukti dan pengesahan. Setiap penemuan perlu menerangkan lokasi, keadaan, risiko, tindakan segera, pihak bertanggungjawab dan hasil yang diperlukan. Tarikh akhir mesti sesuai dengan risiko; tindakan yang diperlukan sebelum aktiviti tidak boleh ditangguhkan hanya kerana tarikh mesyuarat berikutnya masih jauh. Semak bukti pembetulan dan keadaan sebenar sebelum menandakan selesai. Bezakan “bahan dipesan”, “dipasang” dan “disahkan berfungsi”. Jika penemuan berulang, semak sebab pada peringkat pengurusan seperti urutan kerja, pembelian, penyeliaan atau komunikasi. Menambah taklimat yang sama tanpa menangani punca tidak semestinya memperbaiki kawalan.
8. Semak semula apabila keadaan berubah. Perubahan reka bentuk, cuaca, tenaga kerja, operasi premis, akses atau penghantaran boleh membatalkan keputusan terdahulu. Nilai kesan kepada pihak lain, semak CPP sebagaimana Peraturan 13(4), kemas kini dokumen berkaitan dan terangkan pindaan sebelum kerja terjejas diteruskan. Pastikan syif seterusnya menerima keadaan terkini, bukan hanya senarai kerja yang telah siap. Maklumat yang relevan kepada PCWD perlu dikongsi melalui saluran yang jelas. Kitaran ini berterusan sepanjang fasa pembinaan; penutupan satu tindakan tidak bermakna tiada risiko baki atau tiada lagi keperluan pemantauan.

Bukti yang menunjukkan pengurusan benar-benar berlaku

Gunakan daftar penyelarasan yang menghubungkan aktiviti, lokasi, pihak terjejas, keputusan dan bukti. Rekod penting boleh merangkumi CPP terkawal, penilaian risiko, kaedah kerja, jadual gabungan, pelan kawasan, minit dengan tindakan, rekod taklimat, pemeriksaan dan pengesahan pembetulan. Simpan rujukan dokumen asal supaya keputusan tidak terpisah daripada asas teknikalnya.

Foto perlu mempunyai konteks masa, lokasi dan perkara yang diperiksa. Satu gambar penghadang tidak membuktikan semua laluan telah dikawal. Begitu juga, laporan “tiada isu” perlu disokong dengan skop pemeriksaan yang jelas. Catat kawasan atau aktiviti yang tidak diperiksa dan tindakan susulan, bukannya memberikan gambaran bahawa seluruh tapak sudah disahkan.

Bagi perubahan, kekalkan sebab, semakan risiko, pihak yang dirujuk, keputusan, versi baharu dan cara maklumat disampaikan. Tetapkan akses serta penyimpanan mengikut keperluan projek dan undang-undang relevan. Artikel ini tidak menetapkan satu tempoh simpanan statutori bagi semua rekod. Lindungi maklumat peribadi dan jangan memasukkan data pekerja yang tidak diperlukan ke dalam papan tindakan yang terbuka kepada semua orang.

Contoh rekaan: kerja panas dan penghantaran bahan di Shah Alam

Senario berikut ialah contoh latihan rekaan, bukan kejadian sebenar atau pelan kerja yang diluluskan. Sebuah projek pembesaran gudang di Shah Alam melibatkan kerja pemasangan keluli dan kemasan, sementara sebahagian premis masih beroperasi. Kontraktor keluli mencadangkan kerja panas, iaitu aktiviti seperti kimpalan yang menghasilkan haba atau percikan. Pada tempoh sama, kontraktor kemasan merancang penghantaran bahan yang dikenal pasti mudah terbakar melalui maklumat produk berkaitan.

Semasa semakan jadual gabungan, penyelia mendapati kawasan menunggu penghantaran dicadangkan berhampiran kawasan kerja panas. Pasukan tidak menganggap permit kerja panas yang disediakan lebih awal masih mencukupi. PCWC meminta kedua-dua kontraktor serta wakil operasi premis menyemak pilihan, termasuk kaedah yang mengelakkan kerja panas di lokasi tersebut, pemindahan kawasan kerja dan perubahan urutan.

Dalam contoh ini, pasukan memilih urutan berasingan dan kawasan simpanan yang dinilai sesuai. Penyelia logistik mengubah laluan serta aturan penerimaan bahan. Penyelia kerja panas menyemak perkiraan aktiviti bersama pihak teknikal berkaitan, termasuk bahan mudah terbakar, bukaan, kawasan bersebelahan, pengawasan dan tindak balas kecemasan. Tiada jarak pengasingan atau tempoh pengawasan sejagat ditetapkan oleh contoh ini; penilaian khusus, maklumat produk dan keperluan yang berkenaan menentukan perincian.

Sebelum aktiviti dilepaskan, pemeriksaan tapak mengesahkan bahawa penghantaran belum memasuki kawasan terjejas, laluan kecemasan kekal tersedia dan pasukan memahami perubahan. Keputusan serta syarat disampaikan kepada pihak yang menerima penghantaran, bukan kepada penyelia keluli sahaja. Apabila masa penghantaran berubah sekali lagi, keputusan penyelarasan dibuka semula. Pelan pada papan tidak dianggap mengatasi keadaan sebenar di tapak.

Rekod contoh boleh menggunakan nombor tindakan SEL-21-01. Catat lokasi, dua aktiviti yang bertindih, sebab ketidakserasian, keputusan urutan, pemilik tindakan dan bukti pemeriksaan. Penutupan hanya direkodkan selepas hasil yang diperlukan disahkan. Jika bukti tidak mencukupi, status kekal terbuka dan kerja yang bergantung padanya tidak dianggap telah mendapat pelepasan. Ini ialah cadangan aliran pengurusan, bukan nombor permit atau standard rasmi JKKP.

Infografik: keputusan sebelum kerja serentak

Lima kegagalan yang sering terlepas pandang

• Menganggap setiap kontraktor yang mempunyai penilaian risiko sendiri sudah menyelesaikan risiko antara pakej kerja.
• Menggunakan jadual kemajuan yang tidak menunjukkan lokasi, penghantaran atau aktiviti premis bersebelahan.
• Menutup penemuan berdasarkan janji pembetulan atau foto lama tanpa pengesahan hasil.
• Menyerahkan semua isu kepada pegawai keselamatan sedangkan keputusan memerlukan sumber, urutan atau semakan reka bentuk.
• Mengemas kini CPP di pejabat tetapi membiarkan penyelia, pekerja dan syif berikutnya menggunakan maklumat lapuk.

Senarai semak untuk mesyuarat dan pemeriksaan tapak

• Apakah aktiviti yang boleh menjejaskan pihak lain hari ini atau pada peringkat berikutnya?
• Adakah masa, lokasi, sumber dan sempadan kawalan telah diselaraskan bersama kontraktor berkaitan?
• Adakah prinsip am pencegahan dipertimbangkan sebelum bergantung pada arahan dan peralatan perlindungan diri?
• Siapakah yang membuat keputusan jika keadaan berubah, dan siapa perlu dimaklumkan?
• Adakah CPP, penilaian risiko, kaedah kerja dan pelan lokasi merujuk keadaan semasa yang sama?
• Adakah pekerja memahami kawalan serta tindakan apabila kawalan tidak tersedia?
• Apakah bukti bahawa tindakan pembetulan telah dilaksanakan dan berkesan?
• Adakah perkara yang memerlukan input PCWD atau pakar teknikal telah dirujuk sebelum kerja berkaitan?

Memulakan semakan yang berguna tanpa menambah birokrasi

Pilih satu antara muka berisiko tinggi untuk diuji dalam mesyuarat projek seterusnya. Minta dua penyelia menerangkan aktiviti masing-masing, kemudian bandingkan lokasi, masa, tenaga, bahan dan akses. Jika jawapan tidak sepadan, rekod keputusan yang diperlukan serta pihak yang akan menyelesaikannya. Pendekatan ini lebih berguna daripada menambah borang yang tidak dibaca atau mengukur kejayaan melalui jumlah tandatangan sahaja.

Sesuaikan kaedah kepada skala projek. Tapak kecil mungkin menggunakan pelan bercetak dengan daftar tindakan ringkas; tapak besar mungkin memerlukan sistem digital dan penyelaras kawasan. Kedua-duanya perlu menghasilkan keputusan yang jelas, maklumat yang sampai kepada pengguna dan bukti pelaksanaan. Sistem yang canggih tidak menggantikan keupayaan orang yang membuat pertimbangan. Gunakan hasil pemeriksaan untuk memperbaiki perancangan berikutnya, termasuk masa persediaan dan sumber yang selama ini tidak mencukupi.

Rujukan utama dan langkah seterusnya

Peraturan-Peraturan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (Kerja Pembinaan) (Reka Bentuk dan Pengurusan) 2024, JKKP: Peraturan 7, 13(4), 15, 17(1)(b)–(c) dan Jadual Pertama. Rujukan penerangan utama: Garis Panduan CDM Edisi 2026 JKKP, perenggan 110–119, halaman bercetak 54–58; teks Peraturan 15 pada halaman 55–56.

Panduan ini ialah penerangan umum, bukan nasihat undang-undang, permit kerja atau pengesahan teknikal. Semak keperluan khusus aktiviti sebelum menentukan kawalan. Hubungi RIMAYS untuk membincangkan latihan dan penyelarasan dokumen projek.